على اكبر نفيسى ( ناظم الأطبا )

1379

فرهنگ نفيسى ( فارسى )

خطب ( xetb ) ا . ع . زن كه او را خواستگارى كرده باشند . و مرد زن خواهنده . ج : اخطاب . يقال : هى خطبه و هو خطبها . خطب ( xetb ) و ( xotb ) ا . ع . خطب نكح : كلمه‌ايست كه بدان نكاح كنند و يقول الخاطب خطب و يقول المخطوب نكح و كذلك خطب نكح . خطب ( xotb ) ص . ع . ج . اخطب و خطباء . خطب ( xatab ) م . ع . خطب خطبا ( از باب سمع ) : تيرهء مايل بسرخى و زردى و يا مايل بسبزى گرديد . خطب ( xotab ) ع . ج . خطبة . خطباء ( xatb ' ) ا و ص . ع . مؤنث اخطب در همهء معانى . و يد خطباء : دست كه سياهى خضاب آن رفته باشد . ج : خطب ( xotb ) . خطباء ( xotab ' ) ع . ج : خاطب . و ج . خطيب . خطبان ( xotb n ) و ( xetb n ) ع . ج . اخطب و خطباء . خطبان ( xotb n ) ا . ع . گياهى مانند هليون و برگهاى سبز درخت سمر . خطبانى ( xotb niyy ) ص . ع . اورق خطبانى : مبالغه است يعنى بسيار برگناك . خطبة ( xetbat ) ا . ع . خواستگارى زن . خطبة ( xetbat ) م . ع . خطب خطبا و خطبة . مر . خطب . خطبة ( xotbat ) ا . ع . كلام كه در ستايش خدا و نعت نبى صلى اللّه عليه و آله و موعظهء خلق باشد . و نثر مسجع و مقفا . ج : خطب . و تيرگى مايل بسرخى و زردى و يا تيرگى مايل بسبزى . خطبة ( xotbat ) م . ع . خطب خطبة و خطابة . مر . خطابة . خطبه ( xotbe ) ا . پ . - مأخوذ از تازى - خواستگارى زن . خطبه ( xotbe ) ا . پ . - مأخوذ از تازى - كلام مسجع و مقفا كه در حمد و ستايش خدا و نعت نبى صلى اللّه عليه و آله و نصيحت و موعظهء خلق باشد . و ديباچهء كتاب . خطة ( xettat ) ا . ع . زمينى كه در آن فرود آيند و پيش از آن كسى فرود نيامده باشد . ج : خطط . و منه خطط الكوفة و البصرة . خطة ( xottat ) ا . ع . كار بزرگ . و حال . و جهل . و بازيچه‌اى مر تازيان را . و خط . و اقدام بر امور . و نام بزى بد . فى المثل : قبح الله معزى خيرها خطة . خط خط ( xotxot ) ع . كلمهء امر كه در فرمان دادن كسى را كه ناگهان با نيزه حمله كند استعمال مىكنند . خطخطة ( xatxatat ) م . ع . خطخط فى سيره : ناوناوان رفت از ماندگى . و خطخط ببوله : كميز انداخت . خط دار ( xat - d r ) ص . پ . چيزى كه داراى خط باشد و در آن خط كشيده باشند و خط كشيده و مخطط . خطر ( xatr ) ا . ع . خرامنده . و پيمانهء كلان براى غله . خطر ( xatr ) م . ع . خطر الفحل بذنبه خطرا و خطرانا و خطيرا ( از باب ضرب ) : دم جنبانيد آن گشن به چپ و راست . و خطر الرجل بسيفه خطرا و خطرانا : برداشت شمشير را بارى وزير آورد آن را بار ديگر . و كذلك خطر برمحه . و خطر الرمح : جنبيد نيزه و اهتزاز كرد . و خطر الرجل فى مشيته اى اهتز و تبختر يعنى برداشت دستها را بارى و فرو كرد آنها را بار ديگر . و خطر الدهر اى حدثت حوادثه . و خطر الامر بباله و عليه خطرا و خطورا ( از باب نصر و ضرب ) : به ياد آورد آن كار را پس از فراموشى . و خطر الشيى ببالى : گذر كرد آن چيز به ياد من . خطر ( xatr ) و ( xetr ) ا . ع . كميز و سرگين كه بر سرين شتر چسبيده باشد . خطر ( xetr ) ا . ع . گياهى كه بدان خضاب كنند . و وسمه . و شير بسيار آب . و شاخ درخت . ج . اخطار . خطر ( xetr ) و ( xatr ) ا . ع . گلهء شتران . و چهل شتر . و دويست شتر . و هزار شتر . ج : اخطار . خطر ( xotr ) ع . ج . خطير . خطر ( xatar ) ا . ع . نزديكى به هلاكت و بيم تلف شدن . و آنچه در ميان گذارند چون بر چيزى گرو بندند . ج : اخطار و خطار . و ج ج : خطر . و قدر مرد و منزلت وى . و هم قدر و هم منزلت . يق : هذا خطر لهذا اى مثله فى القدر و العلو . خطر ( xatar ) و ( xatr ) ا . ع . ابر پراكندهء در افق . و مشرف . يق : انه لعظيم الخطر . و كذلك الخطر . خطر ( xatar ) ا . پ . - مأخوذ از تازى - آفت . و دشوارى . و انديشه . و ضرر . و بيم . و پر خطر : پر آفت . و خطر جان : آفت جان . و خطر هلاكت : بيم هلاكت . خطر ( xatar ) م . ع . خطر خطارة و خطرا و خطورة . مر . خطورة . خطر ( xater ) ص . ع . مردى كه در رفتن تبختر كند و بردارد دستها را بارى و فروگيرد آنها را بارى . خطر ( xatar ) ا . پ . وسمه و رنگ . خطر ( xotor ) ع . ج ج . خطر .